Arlind Qori: Teza mbi qytetarin dhe militantin

Italian-riot-police-take--006

Qytetari si figurë e një partikulariteti që kërkon përgjithësinë. Militanti si singularitet universal.

Qytetari kërkon emëruesin më të vogël të përbashkët për t’i bashkuar të gjithë. Prandaj kauza e tij është estetike: të pastrojmë një rrugë, të derdhim plehrat, të mos pështyjmë në rrugë, të respektojmë semaforin etj. Këto synime të pjesshme u thërrasin të gjithëve dhe presin nga të gjithë. Qytetari është shumës që shkon drejt njëshit. Ndryshojmë nga pak në mënyrë që në themel të mos ndryshojë asgjë.

Militanti vendos emërues të përbashkët të madh. Ky emërues është singular, i përveçëm, por duke prekur nervat e status quo-së politiko-shoqërore i thërret një problemi universal. Militanti e nis nga ndarja në dysh, dhe identifikimi me të përjashtuarit e posaçëm, qoftë edhe në një nga pikat nevralgjike të përjashtimit, e shtyn kah shumësia e formave të përjashtimit. Pra shkon nga dyshi në shumës. Që nesër të jemi të gjithë bashkë, në kushtet e reja, sot duhet të ndahemi në dysh.

Continue reading

Nonda Bulka: Lypësi

Poor-Amongst-You
Më ndjek nga dita sa herë vete në shtëpi:
– Nëm një lek, zotni!
Është një djalë i vogël, shtatëvjeçar, i zi pisë nga fytyra, i thatë, i shkurtër, pa rroba, pa këpucë; si rron, as unë nuk e di. Sytë e tij janë pasqyrë e egër, e gjallë dhe e tmerrshme e fukarallëkut. Vuan nga uria, vuan nga të ftohtët, vuan nga çdo gjë. Por i ka mbetur aq fuqi, sa të thotë: – Nëm pak bukë!
Të mendohesh thellë, më e mira që mund t’i bësh, është ta helmosh. Se helmi është ilaçi i fukarallëkut.
E di që feja dhe ligji më helmojnë mua, po të bëj një vepër të tillë. Se njeriu s’ka të drejtë t’ia marrë jetën njeriut. Po a ka vallë njeriu të drejtë t’ia shtojë vuajtjet tjetrit? Se lypësi me lekun tim s’bën tjetër veçse shton ymrin, domethënë jetën, domethënë fukarallëkun. Mëshira private nuk e zgjidh kurrë problemin shoqëror.
Po le të kthehemi te historia e lypësit. Ditë për ditë më kërkonte diçka… Se ditë për ditë kishte nevojë barku i tij. Herë i jepja, herë jo.
Një ditë nuk e pashë të më dalë rrugës! Dy ditë, tri, katër. Thashë me vete: – Ç’u bë vallë? Dhe shkoi një muaj, shkuan dy, po lypësin s’e pashë më!
Më erdhi keq, doja të dija ç’u bë; se fytyra e tij ishte simpatike, me gjithë shëmtimin tmerrues, ku pasqyrohej uria dhe vdekja e ngadaltë. Jo, s’e pashë më! dhe m’u bë si ide fikse! – doja të dija ç’u bë.
Dhe u enda andej-këtej. Në çdo cep takoja nga një lypës të vogël, si ai (të gjithë lypësit ngjasin, se ngjyra e urisë nuk ndryshon), por s’ishte ai.
Shkuan qysh atëherë katër muaj. Fillova ta harroja lypësin tim.
Sonte befas m’u kujtua. E ku ta dish! Ndoshta ka vdekur…
Gazeta s’mund ta përmendë emrin e tij. Vdiq ndoshta… ndoshta rron i sëmurë. Nuk e di. E ku ta marrësh vesh sa korr përditë drapri hyjnor!…

 

 

Walt Whitman: Kënga e udhës së madhe

MTE5NTU2MzE2NDA0ODExMjc1

1

Më-këmbë, me zëmër të lehtësuar, nisem për udhën e madhe,

plot shëndet, i lirë, me botën përpara,

Me shtegun e gjatë të murmë përpara meje, që më shpije ku dëshëroj vetë.

Kështu-tutje s’i lutem fatit – unë vetë jam fati;

Kështu-tutje s’ankohem, s’vonoj. s’kërkoj asgjë,

I fortë, i kënaqur, nisem për udhën e madhe.

Dheu, po, më mjafton;

As dua t’i kem yjtë ca më afër;

E di se janë mirë atje ku janë,

E di q’u mjaftojnë atyrë q’u përkasin.

(Akoma mbaj barrët e vjetra t’ëmbla;

Mbaj barrët burra e gra – i mbaj kudo që vete;

Bëj be, m’është e pamundur t’i heq qafe;

Jam mbushur sush e vetë do t’i mbush ato).

Continue reading